Gạch chỉ là một phần của hệ chống thấm và hoàn thiện

Khu vực ướt không bắt đầu từ câu hỏi “gạch nào chống nước?”

Một phòng tắm, khu shower, khu vệ sinh hay một không gian thường xuyên tiếp xúc với nước không chỉ có một lớp vật liệu.

Ở đó có:

Tile — Gạch

Joint & Grout — Mạch & vật liệu chít mạch

Adhesive — Keo dán

Waterproofing — Hệ chống thấm

Substrate — Nền

và cuối cùng là:

Installation — Thi công

Vì vậy, khi nói về gạch trong khu vực ướt, câu hỏi quan trọng không chỉ là:

“Viên gạch này có chịu nước không?”

mà là:

“Viên gạch này đang làm việc trong một hệ hoàn thiện nào?”

01 — KHU VỰC ƯỚT KHÔNG CHỈ CÓ GẠCH

Trong một công trình, bề mặt nhìn thấy có thể chỉ là gạch.

Nhưng phía sau bề mặt đó là cả một hệ.

Có thể hình dung đơn giản:

Water — Nước

↓

Tile + Joint + Grout — Gạch + Mạch + Vật liệu chít mạch

↓

Adhesive — Keo dán

↓

Waterproofing — Hệ chống thấm

↓

Substrate — Nền

↓

Structure — Kết cấu

Điều quan trọng ở đây là:

Lớp hoàn thiện nhìn thấy không đồng nghĩa với toàn bộ hệ bảo vệ phía sau nó.

Một viên gạch có độ hút nước thấp vẫn không nên được hiểu là bản thân viên gạch đã thay thế cho một hệ chống thấm.

Tile Performance — Tính năng của gạch

và

Waterproofing Performance — Tính năng chống thấm của hệ

là hai câu hỏi khác nhau.

02 — PORCELAIN VÀ NƯỚC: ĐỌC ĐÚNG MỘT THÔNG SỐ

Porcelain thường được biết đến với Water Absorption — Độ hút nước thấp.

Đây là một đặc tính của vật liệu gạch và có phương pháp xác định theo tiêu chuẩn ISO 10545-3.

Nhưng:

Water Absorption của viên gạch không phải là Water Tightness của toàn bộ hệ tường hoặc sàn.

Đây là điểm rất dễ bị nhầm.

Có thể tách thành ba lớp câu hỏi:

01 — Tile

Viên gạch có đặc tính vật liệu như thế nào?

02 — System

Gạch được kết hợp với keo, mạch, chống thấm và nền như thế nào?

03 — Application

Hệ đó đang làm việc ở đâu và trong điều kiện sử dụng nào?

Vì vậy:

Low Water Absorption — Độ hút nước thấp

không nên được diễn giải thành:

“Không cần quan tâm đến chống thấm.”

03 — TILE × WATERPROOFING

Đây là mối quan hệ quan trọng nhất của MG.04.06.

Tile — Gạch

là lớp hoàn thiện.

Waterproofing — Hệ chống thấm

là một lớp chức năng khác trong hệ.

Hai lớp này không cạnh tranh vai trò với nhau.

Chúng bổ sung cho nhau.

Trong hệ ốp lát khu vực ướt, waterproofing có thể nằm bên dưới lớp hoàn thiện gạch và được thiết kế như một phần của hệ thống.

Các tiêu chuẩn thuộc bộ ISO 13007 cũng phân biệt riêng các sản phẩm chống thấm sử dụng bên dưới lớp gạch, bao gồm màng chống thấm dạng lỏng và màng chống thấm dạng tấm liên kết với hệ ốp lát.

Vì vậy, khi specification một khu vực ướt, không nên chỉ ghi:

Porcelain tile

mà nên đọc theo chuỗi:

Tile → Adhesive → Waterproofing → Substrate → Installation

04 — TILE × ADHESIVE × WATERPROOFING × SUBSTRATE

Đến đây, viên gạch bắt đầu được nhìn đúng như một phần của hệ.

Có thể hình dung:

ISO 13007-1 hiện hành quy định thuật ngữ và yêu cầu tính năng đối với keo dán gạch ceramic dùng cho lắp đặt trong và ngoài nhà, trên tường và sàn; tiêu chuẩn này phân biệt các nhóm keo C — Cementitious, D — Dispersion và R — Reaction Resin.

Nhưng cũng giống MG.04.02 và MG.04.03:

Không có một loại keo duy nhất có thể được chọn chỉ bằng cách nhìn vào chữ “porcelain”.

05 — TƯỜNG VÀ SÀN TRONG KHU VỰC ƯỚT

Một khu vực ướt thường có cả:

Wall — Tường

và

Floor — Sàn

Nhưng hai mặt phẳng này không nhất thiết có cùng một vai trò trong hệ.

Trên tường, câu chuyện liên quan đến:

Tile;

Adhesive;

Substrate;

Waterproofing;

Layout;

trọng lượng và hình học viên gạch;

các chi tiết giao nhau.

Trên sàn, ngoài các lớp trên còn phải đọc không gian theo:

nước;

hướng thoát nước;

bề mặt;

mạch;

độ dốc và chi tiết hoàn thiện theo thiết kế hệ thống.

Vì vậy:

Cùng một viên porcelain không có nghĩa là specification của tường và sàn giống hệt nhau.

Đây cũng là lý do ISO/TR 17870-1 tiếp cận việc ốp lát ceramic theo cả internal/external floor and wall tiling — ốp lát tường và lát sàn trong/ngoài nhà, đồng thời xem xét vật liệu, specification và quá trình lắp đặt như một tổng thể.

06 — MẠCH GẠCH TRONG KHU VỰC ƯỚT

Từ MG.04.05, chúng ta đã thấy:

Joint — Mạch gạch không chỉ là khoảng trống giữa hai viên gạch.

Trong khu vực ướt, điều này càng đáng chú ý.

Mạch ảnh hưởng đến:

Tile → Layout → Joint → Grout → Finished Surface

Nhưng không nên diễn giải:

“Grout là lớp chống thấm chính của toàn bộ hệ.”

Hay:

“Mạch càng nhỏ thì khu vực càng chống thấm.”

Đó là những kết luận vượt quá dữ liệu của riêng Joint hoặc Grout.

Trong một hệ hoàn thiện khu vực ướt, cần phân biệt:

Joint & Grout — Mạch & vật liệu chít mạch

với

Waterproofing — Hệ chống thấm

và với:

Movement / Perimeter Details — Các chi tiết chuyển vị / mạch biên

Mỗi lớp có vai trò riêng.

07 — BỀ MẶT GẠCH VÀ NƯỚC

Khi chọn gạch cho khu vực ướt, nhiều người bắt đầu từ:

“Gạch này Matt hay Polished?”

Nhưng Surface — Bề mặt và Slip Resistance — Khả năng chống trượt không phải là một khái niệm.

Tương tự:

Matt — Mờ

không tự động có nghĩa là:

Anti-slip — Chống trượt

Hay:

Texture — Có cấu trúc

không tự động đồng nghĩa với một cấp chống trượt cụ thể.

Vì vậy, trong khu vực ướt cần tách:

Surface Character — Đặc tính bề mặt

khỏi:

Slip Resistance Performance — Tính năng chống trượt

và sau đó mới đặt cả hai vào:

Application — Ứng dụng thực tế.

Đây là cách đọc tiếp nối từ KG-05 và KG-06.

08 — KHU VỰC ƯỚT KHÔNG CHỈ CÓ “NHÀ TẮM”

Khái niệm Wet Area — Khu vực ướt có thể xuất hiện trong nhiều loại không gian:

Bathroom — Phòng tắm;

Shower Area — Khu shower;

WC;

Spa;

Pool Area — Khu vực hồ bơi;

Changing Area — Khu thay đồ;

Commercial Hospitality;

F&B có khu vực thường xuyên tiếp xúc với nước;

các khu vực dịch vụ có yêu cầu hoàn thiện đặc thù.

Nhưng không nên dùng một công thức:

Wet Area = một loại gạch + một loại keo + một loại chống thấm.

Điều cần xác định trước là:

Application — Ứng dụng

Environment — Môi trường

Water Exposure — Mức độ tiếp xúc với nước

Substrate — Nền

Tile — Gạch

Installation System — Hệ thi công

Sau đó mới đi đến specification.

09 — LARGE FORMAT TRONG KHU VỰC ƯỚT

Large Format — Gạch khổ lớn có thể tạo ra một bề mặt với ít đường mạch hơn và cảm giác vật liệu liên tục hơn.

Đặc biệt với các khổ như:

600×1200 mm

750×1500 mm

900×1800 mm

hoặc các format lớn hơn tùy sản phẩm.

Nhưng trong khu vực ướt, không nên đặt câu hỏi đơn giản:

“Khổ lớn có tốt hơn không?”

Mà nên hỏi:

“Format này có phù hợp với hình học viên gạch, nền, layout và hệ thi công của không gian cụ thể không?”

Khi format thay đổi, các mối quan hệ cũng thay đổi:

Format → Geometry → Layout → Joint → Substrate → Adhesive → Installation

Đó là lý do Large Format không chỉ là câu chuyện về kích thước.

10 — KHI NƯỚC GẶP HỆ THỐNG, KHÔNG CHỈ GẶP VIÊN GẠCH

Một cách rất đơn giản để nhìn khu vực ướt:

Người sử dụng nhìn thấy:

Tile + Joint + Grout

Người specification cần nhìn thấy:

Tile + Joint + Grout + Adhesive + Waterproofing + Substrate + Installation

Người thiết kế cần nhìn thấy thêm:

Material Language + Layout + Light + Architecture

Ba góc nhìn này không mâu thuẫn.

Chúng chỉ nằm ở các lớp khác nhau của cùng một hệ.

11 — TỪ “CHỌN GẠCH CHỐNG NƯỚC” ĐẾN “SPECIFICATION CHO KHU VỰC ƯỚT”

Thay vì bắt đầu bằng:

“Gạch nào chống nước tốt?”

Moongres đề xuất bắt đầu bằng 7 câu hỏi:

01 — TILE

Viên gạch là gì?

02 — APPLICATION

Gạch được dùng ở đâu?

03 — WATER EXPOSURE

Mức độ tiếp xúc với nước như thế nào?

04 — SURFACE

Bề mặt và hoàn thiện là gì?

05 — SUBSTRATE

Gạch được lắp đặt trên nền nào?

06 — SYSTEM

Adhesive + Waterproofing + Joint + Grout được specification ra sao?

07 — INSTALLATION

Hệ được triển khai trên công trình như thế nào?

Khi trả lời đủ bảy câu hỏi, việc chọn gạch mới bắt đầu trở thành:

Material Specification — Specification vật liệu

thay vì chỉ là:

Product Selection — Chọn sản phẩm.

12 — MOONGRES FRAMEWORK

Có thể cô đọng toàn bộ bài MG.04.06 thành:

Tile → Surface → Joint → Adhesive → Waterproofing → Substrate → Installation → Application

Trong đó:

Tile — Gạch
là vật liệu hoàn thiện.

Surface — Bề mặt
quyết định một phần cách vật liệu được cảm nhận và sử dụng.

Joint — Mạch
tổ chức sự gặp nhau giữa các viên gạch.

Adhesive — Keo dán
kết nối tile với nền trong hệ ốp lát.

Waterproofing — Chống thấm
là một lớp chức năng riêng trong hệ chống nước bên dưới lớp hoàn thiện khi được specification.

Substrate — Nền
là nơi hệ hoàn thiện làm việc.

Installation — Thi công
kết nối specification với thực tế công trình.

Application — Ứng dụng
là điều kiện cuối cùng để đánh giá sự phù hợp của toàn hệ.

13 — VÌ SAO “GẠCH CHỈ LÀ MỘT PHẦN CỦA HỆ”?

Bởi vì một viên gạch có thể rất đẹp khi nằm trên bàn mẫu.

Nhưng khi đưa vào công trình, nó không còn đứng một mình.

Nó gặp:

nền;

keo;

chống thấm;

mạch;

ánh sáng;

nước;

layout;

chi tiết kiến trúc;

điều kiện sử dụng;

và cách thi công.

Đó là thời điểm:

Material Selection — Chọn vật liệu

trở thành:

System Specification — Specification hệ thống.

ISO/TR 17870-1 cũng tiếp cận chất lượng ốp lát thông qua specification, vật liệu và installation, thay vì chỉ nhìn riêng viên gạch.

14 — KHI TƯ VẤN GẠCH CHO KHU VỰC ƯỚT, MOONGRES SẼ HỎI GÌ?

Không chỉ:

“Chị dùng mẫu nào?”

Mà là:

Mẫu nào?

↓

Khổ nào?

↓

Tường hay sàn?

↓

Khu vực nào?

↓

Bề mặt nào?

↓

Nền nào?

↓

Hệ chống thấm nào?

↓

Hệ keo nào?

↓

Layout và mạch như thế nào?

↓

Điều kiện sử dụng ra sao?

Đó là cách một đơn vị cung cấp gạch có thể đi xa hơn việc giới thiệu một mẫu đẹp.

15 — KẾT LUẬN

Trong khu vực ướt, viên gạch vẫn là phần người dùng nhìn thấy đầu tiên.

Nhưng để viên gạch làm việc đúng trong công trình, cần nhìn xuyên qua bề mặt đó.

Tile — Gạch

không thay thế:

Waterproofing — Chống thấm.

Grout — Vật liệu chít mạch

không thay thế:

System Design — Thiết kế hệ thống.

Low Water Absorption — Độ hút nước thấp

không đồng nghĩa với:

Waterproofing System — Hệ chống thấm.

Và:

Wet Area — Khu vực ướt

không nên được specification bằng một thông số duy nhất.

Cuối cùng, câu hỏi không còn là:

“Gạch này có chống nước không?”

mà là:

“Với viên gạch này, trong không gian này, trên nền này và trong điều kiện sử dụng này — toàn bộ hệ hoàn thiện cần được specification như thế nào?”

Đó mới là cách đọc Wet Area System — Hệ hoàn thiện khu vực ướt.

TỪ MG.04.06 ĐẾN MG.04.07

Nếu MG.04.06 nói về:

Nước + Gạch + Chống thấm + Hệ hoàn thiện

thì bài tiếp theo sẽ đi ra ngoài:

MG.04.07 — OUTDOOR SYSTEM

Ngoài trời: Đừng chỉ hỏi viên gạch

Từ đó, câu chuyện sẽ mở rộng sang:

Tile → Substrate → Drainage → Environment → Installation → Outdoor Application.